Boeken, incl. beschrijving

Briljant filosoferend 
over het leven liet ik 
de aardappels verbranden 
Een onmiskenbaar bewijs 
van emancipatie.

Toen je mij met lichte 
vingertoppen behoedzaam 
en toegewijd als braille las, 
legden leeuwen en tijgers 
hun kop op de poten 
en sliepen in, slangen rolden 
zich op en zelfs de schorpioen 
trok zich terug. Verlost haalde ik adem, ik voelde 
je hart tegen het mijne kloppen 
en in mijn binnenste werd het stil 
als in de lege kerk vlak voor 
het ogenblik waarop het orgel 
zijn triomfantelijke stem verheft.

Prachtig, die dichten van Hanny Michaelis. Haar gedichten zijn niet met opzet heel ingewikkeld gemaakt. Ik vind de keuze die J.J. Voskuil heeft gemaakt heel goed. Hij heeft een heleboel gedichten in zijn boekje opgenomen die ik ook meteen zou kiezen. Het is bij Michaelis niet altijd zo vrolijk. Het gaat vaak over verdriet en gemis en afscheid nemen of leven zonder de ander. Er wordt vaak genoemd dat zij geleden heeft over de moord op haar ouders door de nazi's. Dat kan ook niet anders.

Ik heb het boek gekocht, want ik wil er zeker af en toe even in lezen.

                                          Voor vader en moeder

Robert en Arie zijn twee neven die met elkaar opgroeien. Ze zijn dubbele neven, hun vaders zijn broers en hun moeders zijn zussen van elkaar. Ze lijken ook op elkaar. Robert komt uit een gezin met geweld en Arie niet. Samen komen ze terecht in de wiethandel. Arie stapt daaruit als hij een kind krijgt. Hij wordt verantwoordelijk en gaat verder als onderwijzer. Zijn aandeel in de handel doet hij over aan criminelen. Robert blijft zijn kamer beschikbaar stellen om de stash op te slaan. Hij is niet zo besluitvaardig als zijn neef.

Marga Minco’s Bittere Kruid mocht je vroeger op je lijst zetten voor je examen maar daar kreeg je niet veel waardering voor van de leraar Nederlands. Misschien komt het doordat het een wat feitelijk boek is. Ik vrees dat het op werkelijkheid is gebaseerd. Het beschrijft de gebeurtenissen in chronologische volgorde zonder al te veel diepgang en emotie. Hoe zou je anders moeten schrijven over de misdaden van de nazi’s: haat tegen een heel volk, uitsluiting, discriminatie, deportatie, moord. En dat alles sluw en georganiseerd uitgevoerd. Gruwelijker kan het niet.

Sepha, een jonge Joodse vrouw, die door onderduiken is ontkomen aan de nazi's, gaat in juni 1945 op pad naar haar huis in Amsterdam. Het is niet echt haar huis maar het huis waar ze was ondergebracht om onder te duiken. In dat huis had ze in 1944 Mark ontmoet, een andere onderduiker. Mark wordt later haar echtgenoot. Allebei proberen ze na de oorlog op gang te komen, een leven te beginnen. Sepha wil naar Zuid-Frankrijk voor een ander begin. Mark gaat niet mee. Het werk als beginnende journalist. Hun relatie is ook niet zo geweldig. Het is allemaal een beetje vanzelf gegaan.

Het is een bundel verhalen die allemaal een historische kern hebben. Haydn, Mozart en Rembrandt en anderen worden opgevoerd. Misschien zijn de verhalen niet allemaal even sterk, maar ik vind De Moor vaak mooi om te lezen. Ze heeft zich ook hier weer aardig ingeleefd in de wereld van de personages.